Мэдрэхүй, хүртэхүйн тусламжтайгаар хүмүүсийг "унших" урлагт суралцахад ямар нэг долоо ч юм уу 70 үе шат гэж байхгүй нь ойлгомжтой. Хамгийн гол нь хэрвээ энэ нь тийм энгийн байсан бол энэ урлагийг хичээлийн танхимд л заагаад сургачихаж болох байсанд оршино.
Тийм ч учраас хүмүүсийг уншихад сурах явц нь эндээс суралцаж болох үндсэн хэдэн дүрмэн дээр үндэслэгддэг болохыг итгэлтэйгээр баталж байна.
1-р үе шат: Идэвхтэй сонс
Хүний юу ярьж байгааг анхааралтай сонсох төдийгүй түүнийг яаж ярьж байгааг нь сайтар анзаар. Хүмүүс голдуу хүссэнээсээ илүүтэйгээр ярих хандлагатай байдаг, Яриагаа зогсоо. Чимээгүй байдал танд бүр илүүгхэлж өгехөд хүргэнэ.
2-р үе шат: Идэвхтэй ажигла
Ямар нэг ток-шоу ч юмуу мэдээний завсар ярилцлагыг үзэж байхдаа та "Хараач, энэ хүн сандарч байна", эсвэл "Хүүе, энэ асуулт түүнийг эвгүй байдалд оруулчихлаа" гэж хэзээ нэгэн цагт ярьж байсан уу?
Хүний хувцаслахдаа үзүүлдэг шиг биеийнхээ хөдөлгөө-нөөр зарим хөдөлгөөн, дохио зангаа, эсвэл "мэдэгдлийг" тайл-барлан хөрвүүлэхийн тулд "Бие бялдрын хэл"-ийн талаарх ном судлаж хэрэггүй.
3-р үе шат: Бага ярь
Ийм маягаар та илүүг мэдэж, илүүг сонсож, ихийг үзэж, улмаар илүү бага алдаа гаргах болно. Хүн болгон бага ярьж болно, тэгээд ч хүн болгон бага ярих ёстоп. Та асуулт тавь, гэхдээ үүндээ өөрее хэзээ ч түрүүлж бүү хариул.
4-р үе шат: Анхныхаа сэтгэгдлийг ахин үнэл
Ихэнхдээ би өөрт төрсөн анхны сэтгэгдлийг удирдлага болгодог. Гэхдээ сайтар дүгнэж шинжилсний дараа шүү дээ. Та анхныхаа сэтгэгдлийгхарьцааныхаа үндэс болгох гэж буй бол юуны өмнө та "мөн чанарыгухаж мэдэх" талаар бодолцох хэрэгтэй.
Нэг удаа Мухаммед Али надтай ярьж байх үедээ "Би Иисус Христээс ч илүү алдартай" /энэ мөрийг тэрбээр ВеаИез хамтлагийнхнаас хуулбарласан бололтой/ гэж хэлж билээ. Энэ мэдэгдэл намайг бухимдуулж, би түүнийг зүгээр онгироо амьтан гэж үзээд түүний талаар мартчихсан юм. Гэвч хэдэн сарын дараа ямар ч билээ шалтгаанаар түүний талаар санаж, улмаар Алигийн нэрд гарсан лал, индуист болон бусад хрис-тийн бус шашинтай улс орнуудыг тоолох гэж оролдож билээ. Тэрхүү мэдэгдэл онгирон сагсуурсан чанартай хэвээр үлдсэн авч үнэн хэрэгтээ энэ нь үнэн юм гэдгийг би ойлгож билээ.
5-р үе шат: Олж мэдсэн зүйлээ ашиглахад цаг гарга
Хэрвээ та яармаг худалдаа хийх, эсвэл утсаар ярих гэж байгаа бол ганцхан хором гаргаж та юу мэдэж байгаа, ямар хариу үйлдэлд найдаж байгаа талаараа бод. Негөө хүний та-лаар та юу мэдэж байгаа, хүлээсэн хариугаа авах магадлалаа нэмэгдүүлэхийн тулд юу хийж, юу хэлэх хэрэгтэй вэ?
6-р үе шат: Ухаалаг бай
Ухаалаг байдал бол хүмүүоийг унших үйл явцын хамгийн таатай хэсэг билээ. Та олж мэдсэн зүйлээ ашиглахын гол санаа нь таны өөрийн зөн совинд тулгуурлаж, сэтгэлээрээ мэдэрсэн үзэл бодлоор бол тэд ямар аюултай байдалд бай-гааг хэлэхгүй байх, эсвэл тэд аливаа зүйлийг буруу хийчих вий гэж зааварлахгүй байх явдал юм. Хэрвээ та тэдэнд өөрийн мэдэж буй бүх зүйлийг мэдэх боломж олгочихвол өөрийн саруул ухааныг үр ашигтай ашиглах бүх боломжоо алдана гэсэн үг.
Та өөрийн гаргасан дүгнэлтийгхэнбугайд ч бэлэглэх алба-гүй. Олж мэдсэн зүйлээ та зөвхөн өер хүн таны талаар бага мэдэж байх үед л ашиглаж чадна гэдгийг сана. Таны аюулгүй байдлын итгэлцүүрийн нууцад хүмүүсийг нэвтрүүлэх хам-гийн зөв зам бол тэдэнд өөрийн ололт амжилтын талаар ярих. Хүмүүс таны чадвар, ололт амжилтын талаар өөрөөс тань бус өөр хэн нэгнээс сонсох нь илүү дээр байдаг.
7-р үе шат: Биеэ барьж сур
Хэрвээ та арилжааны ямар нэгтодорхой нехцөл байдалд, тэр дундаа байдал хурцдах үед биеэ барьж чаддаг бол таны ажигламтгай чанар өөрийн эрхгүй нэмэгдэж эхэлдэг. Таныг шүүмжлэгч биеэ барьж чадалгүй уурлаж эхэлбэл тэрбээр жирийн үед байхаасаа илүүтэйгээр таны өмнө нээгдэж ирдэг. Хэрвээ та еөдөөс нь адилхан уурлаж харьцвал ажиглах -адвараа алдах төдийгүй өөрийгөө ч багагүй илчлэх болно.
Миний туйлын зорилго бол бизнесийн ямар ч нөхцөл оайдалд бусдын үйлдэлд хариу өгөхөөсөө илүү хүмүүсийг ятгах явдал юм гэж үздэг.
Та хариу үйлдэл хийхийнхээ оронд өөрөө хөдөлж эхэл-5эл олж мэдсэн зүйлээ ажил хэрэгтээ ашиглах боломжтой оолно. Энэ нь танд өөрийн мэдрэмжийг удирдлагын хэрэгсэл болгож хувиргах боломж олгоно. Бодлогогүй хариу үйлдэл, оусдад бууж өгөх чадваргүй байна гэдэг нь таныг энэхүү хүчтэй давуу талаас ангижруулах болно.
Хэрвээ та хариу үйлдэл хийхгүй бол таны хариу хүлээн ззах явдал хэзээ ч хүнд ширүүн байхгүй. Нөхцөл байдал ~зныг бус, харин та нөхцөл байдлыг удирдах болно.
Марк Х.Маккормар
Friday, October 10, 2008
Билл Гейтсийн сургуульд заахыг мартсан 11 зүйлийг ингэж нэрлэж байна.
Билл Гейтсийг бишрэн тахиж эсвэл үзэн ядаж болно. Гэхдээ түүнийг ер бусын бөгөөд онцгой сэтгэдэг хүн гэдгийг үгүйсгэх аргагүй. Иймээс бодит амьдралын тухай өчүүхэн ч ойлголтгүй зөвхөн онолоор тархи угаадаг бүхэл бүтэн систем буюу боловсролыг тэгшитгэх системийн золиос болсон хүүхдүүдэд болон өөрийгөө ямар нэг хэмжээгээр хүүхэд хэмээн одоо ч мэдэрдэг хүмүүст зориулж, нэгэн сургуульд уригдан ярилцлага хийхдээ түүний хэлсэн санаа бодлоос та бүхэнтэй хуваалцъя. Хатуу боловч үнэн үг. Билл Гейтсийн сургуульд заахыг мартсан 11 зүйлийг ингэж нэрлэж байна. Үүнд:
1. Амьдрал шударга бус үүнтэй эвлэр.
2. Хорвоо ертөнц чиний сэтгэл санаа, өөрийгөө хүндэтгэх хүндэтгэлийгнулимаад л хаячихна. Чиний сайн тал, нэр хүндийг зөвшөөрөхийн өмнөчамаас ямар нэгэн амжилт бүтээл шаардана.
3. Сургуулиа төгсмөгц жилийн 1,000,000 төгрөгийн цалин авах магадлалбараг үгүй. Чи "гавъяа байгуулаагүй" цагт компанийн дэд ерөнхийлөгчболохгүй.
4. Хэрэв чи багшийгаа хатуу чанд, шаардлага өндөртэй гэж бодож байвалбосстой болохоо түр хүлээсэн нь дээр. Багшаас ялгаатай нь боссын ажилалба чамайг даалгавраа хэрхэн биелүүлэхээс чи мөнгөтэй болох уу үгүй юугэдэг нь хамаардаг.
5. Зах дээр наймаа хийхийг чи өөрийн нэр хүндээс доогуур гэж бүү бод.Таны өвөг дээдэс ямар ч ажлыг, ийм ажлыг ч сайхан боломж гэж үзэжхөлжиж чадсан түүхтэй.
6. Бүтэлгүйтэх болгондоо эцэг эхээ буруутгах гэж бүү яар, бүү үгэл,өөрийн бүтэлгүй явдалд шантарч болохгүй, харин алдаан дээрээс суралцажсур.
7. Чамайг төрөхөөс өмнө эцэг эх чинь одоо чамд санагдаж байгаа шигээийм уйтгартай, сонирхолгүй хүмүүс байгаагүй. Тэд чамайг санаа зовохюмгүй хүүхэд насаа өнгөрөөг гэж, чиний хувцас хунарыг угааж, чинийөөрийгөө өргөмжлөх чалчаа үгийг сонссоор ийм болсон юм. Ийм учраасгэрээ засаад төрөө засахын өмнө өөрийнхөө өрөөг янзалж цэгцэлсэн ньдээр.
8. Танай сургууль ялагчид, ялагдагсад гэж хуваахаа больсон. Заримсургуульд муу дүн авахаа бүр байсан. Хичнээн л бол хичнээн удаа шалгалтшүүлэг өгч болно. Энэ бүхэн бодит амьдралтай огтхон ч адилгүй. Амьдралдчи ганц л удаа шалгалт өгнө гэж ойлгох хэрэгтэй.
9. Амьдрал жилийн 4 улиралд хуваагдахгүй, зуны амралт гэж тэнд байхгүй.Маш цөөн ажил олгогч чамайг өөрийн "би"-гээ олоход туслана, үүнийг чхувийн чөлөөт цагаар амжуулах ёстой.
10. Бодит амьдралыг зурагтаас үзүүлж байгаатай бүү андуур! Амьдрал дээрхүмүүс ихэнхи цагаа кафед бус харин ажлын газраа өнгөрөөдөг.Эцсийн зүйл:
11. Нүдний шилтэй "онцчуудтай" сайн харилцаатай бай. Хожим тэдний нэгчиний дарга болох магадлал өндөр. Үүнээс дүгнэж хэлэхэд хэдий чибалчирхан байгаа ч гэлээ цаг хугацаа чамайг хэзээ ч хүлээдэггүй юм шүү.Чамд сурч мэдэх зүйлс асар их бий. Алт шиг үнэтэй эцэг эхээ хайрлаж,сургуульд хий дэмий сэлгүүцэж наргихыг бус өөрийгөө хөгжүүлж,боловсрохыг эрхэм болгох хэрэгтэй. Хэрэв багш чинь ингэж чадахгүй болтэднээс шаард. Магадгүй тэд чам шиг хүүхэдтэй олон учирч байгаагүйучраас 10, 20 жилийн өмнөх юмаа давтаж заасаар байгаад орчин үеийнхүүхэд залуусын шинэ сэтгэлгээ, шинэ хандлагыг мартаж дүүнг болсон байжболох юм. Үргэлж зурагт үзэж олон ангит савангийн дуурь үзсэнээр хүнхөгжинө гэвэл царцаа намжилын үлгэртэй адил болно. Өөртөө тависанзорилгодоо үнэнч байж хөдөлмөрлөж чадвал амьдрал чамайг шагналыннэрснээс хасна гэж хэзээ ч байхгүй.
1. Амьдрал шударга бус үүнтэй эвлэр.
2. Хорвоо ертөнц чиний сэтгэл санаа, өөрийгөө хүндэтгэх хүндэтгэлийгнулимаад л хаячихна. Чиний сайн тал, нэр хүндийг зөвшөөрөхийн өмнөчамаас ямар нэгэн амжилт бүтээл шаардана.
3. Сургуулиа төгсмөгц жилийн 1,000,000 төгрөгийн цалин авах магадлалбараг үгүй. Чи "гавъяа байгуулаагүй" цагт компанийн дэд ерөнхийлөгчболохгүй.
4. Хэрэв чи багшийгаа хатуу чанд, шаардлага өндөртэй гэж бодож байвалбосстой болохоо түр хүлээсэн нь дээр. Багшаас ялгаатай нь боссын ажилалба чамайг даалгавраа хэрхэн биелүүлэхээс чи мөнгөтэй болох уу үгүй юугэдэг нь хамаардаг.
5. Зах дээр наймаа хийхийг чи өөрийн нэр хүндээс доогуур гэж бүү бод.Таны өвөг дээдэс ямар ч ажлыг, ийм ажлыг ч сайхан боломж гэж үзэжхөлжиж чадсан түүхтэй.
6. Бүтэлгүйтэх болгондоо эцэг эхээ буруутгах гэж бүү яар, бүү үгэл,өөрийн бүтэлгүй явдалд шантарч болохгүй, харин алдаан дээрээс суралцажсур.
7. Чамайг төрөхөөс өмнө эцэг эх чинь одоо чамд санагдаж байгаа шигээийм уйтгартай, сонирхолгүй хүмүүс байгаагүй. Тэд чамайг санаа зовохюмгүй хүүхэд насаа өнгөрөөг гэж, чиний хувцас хунарыг угааж, чинийөөрийгөө өргөмжлөх чалчаа үгийг сонссоор ийм болсон юм. Ийм учраасгэрээ засаад төрөө засахын өмнө өөрийнхөө өрөөг янзалж цэгцэлсэн ньдээр.
8. Танай сургууль ялагчид, ялагдагсад гэж хуваахаа больсон. Заримсургуульд муу дүн авахаа бүр байсан. Хичнээн л бол хичнээн удаа шалгалтшүүлэг өгч болно. Энэ бүхэн бодит амьдралтай огтхон ч адилгүй. Амьдралдчи ганц л удаа шалгалт өгнө гэж ойлгох хэрэгтэй.
9. Амьдрал жилийн 4 улиралд хуваагдахгүй, зуны амралт гэж тэнд байхгүй.Маш цөөн ажил олгогч чамайг өөрийн "би"-гээ олоход туслана, үүнийг чхувийн чөлөөт цагаар амжуулах ёстой.
10. Бодит амьдралыг зурагтаас үзүүлж байгаатай бүү андуур! Амьдрал дээрхүмүүс ихэнхи цагаа кафед бус харин ажлын газраа өнгөрөөдөг.Эцсийн зүйл:
11. Нүдний шилтэй "онцчуудтай" сайн харилцаатай бай. Хожим тэдний нэгчиний дарга болох магадлал өндөр. Үүнээс дүгнэж хэлэхэд хэдий чибалчирхан байгаа ч гэлээ цаг хугацаа чамайг хэзээ ч хүлээдэггүй юм шүү.Чамд сурч мэдэх зүйлс асар их бий. Алт шиг үнэтэй эцэг эхээ хайрлаж,сургуульд хий дэмий сэлгүүцэж наргихыг бус өөрийгөө хөгжүүлж,боловсрохыг эрхэм болгох хэрэгтэй. Хэрэв багш чинь ингэж чадахгүй болтэднээс шаард. Магадгүй тэд чам шиг хүүхэдтэй олон учирч байгаагүйучраас 10, 20 жилийн өмнөх юмаа давтаж заасаар байгаад орчин үеийнхүүхэд залуусын шинэ сэтгэлгээ, шинэ хандлагыг мартаж дүүнг болсон байжболох юм. Үргэлж зурагт үзэж олон ангит савангийн дуурь үзсэнээр хүнхөгжинө гэвэл царцаа намжилын үлгэртэй адил болно. Өөртөө тависанзорилгодоо үнэнч байж хөдөлмөрлөж чадвал амьдрал чамайг шагналыннэрснээс хасна гэж хэзээ ч байхгүй.
Friday, September 5, 2008
Напалеон торт
Орц: 75-90 гр-ын жинтэй 10 ширхэг торт хийхэд гурил 2 стакан, цєцгийн тос 200-300 гр, єндєг 2 ш, давс 1/4 цайны халбага, ус 2 хоолны халбага орно.
Зуурмагийг зуураад гурил цацсан тэвшин дээр тавьж 10 мм-ийн зузаантай гонзгой дєрвєлжин элдэнэ. Дєрєв нугалаад хєргєгчинд тавина. Гаргаад дахин 10 мм-ийн зузаантай элдэнэ. Дахиад дєрєв нугална. Дахин 4-5 мм-ийн зузаантай болтол элдээд, захаар нь ус цацсан тэвшинд тавьж илvv гарсан зуурмагийг тасалж авна. Хутганы vзvvрээр хэд хэдэн газар зvсэж 200 хэмийн температурт 10-15 минут жигнэнэ. Хєргєєд кремээр холбож дєрвєн давхаргатай торт бэлтгэнэ. Хамгийн дээр нь крем тvрхэж ёотонгийн нунтаг цацна.
Thursday, September 4, 2008
Англи хэл сурах зарим зөвлөгөө
1. Гадаад хэл сайн сурах нэг vндэс нь эх хэлээ сайн сурсан байх явдал.
2. Сонсох, ярих, унших, бичих гэсэн дєрвєн чавдарын аль нь чухал вэ гэвэл ярих нь хамгийн чухал. Ярих процессын эхлэл нь сонсох чадвар.
Мєн дээрх чадваруудаас аман орчуулгын чадвар том зvйл бий.
3. Уламжлалт сургалтын гол алдаа нь ярианы чадварыг орхигдуулдаг.
4. Яриа гэдэг бол хэл юм. Харин хэл гэдэг бол ярианы гар юм. Ярих сонсох чадварыг эзэмшсэн цагт бусад чадварыг олж авахад илvv хялбар болно.
5. Бид дүрмийг ганцаараа, бие даан сурдаг нь буруу алхам. Дvрмийг харилцан ярилцан, тусгай орчинд олуулаа сурах нь чухал.
6. Англи хэл сурахын тулд бид заавал англиар сэтгэх хэрэгтэй гэвэл тийм биш. Англиар сэтгэх нь бидний хэл сурсаны дараа дадал зуршилаар болдог зvйл.
7. Англи хэл сурахын тулд англи, америкйн тvvхийг тодорхой хэмжээгээр судлах хэрэгтэй.
8. Гадаад хэл сурч байгаа хvн дуудлага, аялагад онцгой анхаарах хэрэгтэй. Англиар ярих vедээ єєрийн ярианы дуудлага, аялагад анхаарлаа хандуулаад хэрэггvй. Зєвхєн хэлэх гэсэн зvйлээ зоригтойгоор илэрхийлэх хэрэгтэй.
9. Сонсголын дасгалын зєвхєн ганцаараа, чимээгүй орчинд, эсвэл лингафон танхимд хийх.
10. Дараагийн сэдэв рүү орохын тулд ємнє vзэж өнгөрсөн сэдвvvдийг ойлгон орчуулж єєрийн vгээр тайлбарлан ярьж сурах хэрэгтэй.
11. Англи хэл сурахын нэг чухал vндэс бол байнга дасгал сургууль хийх явдал байдаг.
12. Үгийг дангаар цээжлэдэг арга учир дутагдалтай. Учир нь амьдрал дээр vг дангаараа утга агуулах нь ховор. Иймд vгийг єгvvлбэрт байхад нь бусадатй нь цуг цээжлэх хэрэгтэй.
13. Өгvvлбэрийн хэв маягийг яг єгvvлбэрийг ойлгон єєрийн болгон авдаг тэр л аргаараа єєрийн болгон тогтоох хэрэгтэй.
14. Хэлний тєрлийн олон сурах бичгээр сурах хэрэгтэй. Дvрмийн ном vзэх нь дvрмийн мэдлэгийг сайжруулах зорилготой.
15. Шалгалтанд зориулан бэлдсэн хэл удахгvй бvдэгрэн алга болдог. Тиймээс хэрэглэх гэж л хэл сурах хэрэгтэй.
16. Харь оронд очиж хэлийг сурах нь илvv хор хохиролтой. Хил гарахын тулд их зардал гарна. Гадаад оронд єдєрт дундажаар 11-12 цаг ажиллах бєгєєд ажил гэр хоёрын хооронд 1-2 цаг зарцуулна гээд тооцьол хаана нь хэлийг нухах цаг гарах вэ? Мєн англи, монгол хэлээ чєлєєтєй сэлгэн хэрэглэх нєхцєл гардаггvй. Тиймээс хэл эх орондоо сурах нь дээр.
17. Хэлийг єргєн фронтоор сурдаг. Мєн хэл бол математик биш тул заавал дараалал шаардахгvй.
18. Хэлийг єєрийн тєвшний хvмvvстэй уйгагvй бэлтгэх хэрэгтэй.
19. Англи хэл дээр кино, нэвтрvvлэг, сонин, сэтгvvл сайтар vзэж байх нь хэлийг єєрийн болгоход чухал.
20. Ямар ч нєхцєл байдалд цэвэрхэн бичлэг бvхий хуурцаг чухал байдаг.
21. Гадаа хvнтэй харилцах нь дадлагжихад нєлєє vзvvлнэ. Гэхдээ тэд англи хэлийг зовоогvй сурсан тул алдах нь тэдэнд ойлгомжгvй санагддаг.
22. Өөрийн хэлээр уншиж буй мэт тасралтгvй, хичээнгvйгээр унших явцдаа ярианы болон сонсголын чадвараа нэмэгдvvлэх. Энэ бол амжилтын vндэс. Єєрєєр хэлбэл яриа болон сонсголын дасгалыг тусад хийлгvйгээр бvгдийг нь уншлагын дасгалд багтаах хэрэгтэй.
23. Үеэ єнгєрєєсєн хэллэг, vг, єгvvлбэрээс салж орчин vеинй хэллэг бvхий vг, хэллэгийг сонгох хэрэгтэй .
24. Нэг амьсгалын дасгал нь тасралтгvйгээр тод ярьж сурахад чиглэгдэнэ. Энэ арга монголоор цагаан лонх тоолохтой адил юм. Нэг амьсгаагаар хэллэг єгvvлбэрийг олон дахин унших.
25. Гурван хамгийн арга нь цэвэр, тод, тунгалаг ярихад чиглэгдэнэ. Уг арга нь хамгийн чангаар, хамгийн тодоор, хамгийн хурднаар унших гэсэн зарчим юм. Дасгал хийхдээ нэг єгvvлбэр болон бэлдсэн эхийг эхлээд чангаар уншиж эхэлнэ. Энэ таны сонсгол болон ярианы чадварт онцгой нєлєєлдєг бєгєєд єєрийн алдаа ялган таниж мэдэхэд зориулагдсан. Дараа нь єгvvлбэр, хэллэг, vгийг тод дуудна. Энэ нь олсон алдаагаа засан дуудна гэсэн vг. Дараа нь хурдан уншина. Энэ нэг амьсгалын аргатай адил vvрэгтэй. Эцэст чанга, тод, хурднаар уншина.
26. Хамгийн хялбар vсэг, авиа, єгvvлбэр, хэллэг ер нь бvх зvйлд чухалчлан авч vзэж уйгагvй хичээлэх хэрэгтэй. Амжилтыг нэг vсэг, нэг єгvvлбэрээс олж авах болно.
27. Үгийг зєв тодорхой дуудаж сурах нь амжилтын vндэс.
28. Тодорхой хэмжээний vгсийн сан, яриа, єгvvлбэрийн бvтэцийг мэддэг болсон хойноо дvрэм vзэх нь танд ашигтай. Дvрмийг єєртєє тохиромжтой байдлаар тайлбарлаж, сурах арга барилаа єєрєє сонгох хэрэгтэй.
29. Чєлєєт цагаараа сурах л таны ганц боломж.
30. Аливааг асууж лавлана гэдэг нь хэлний тєвшинг ахиулах сайн боломж.
31. Ямар нэг vг хэллэгийг тогтоож дахин давтан хэлэх нь илvv vр дvнтэй. Ялангуяа чанга дуугаар нэг хэллэгийг унших нь илvv vр дvнтэй. Ингэх нь зєвхєн таны тогтооход хэрэгтэй байгаад зогсохгvй яриа, сонсгол, дуудлага гээд олон талын чадварыг хєгжvvлнэ.
32. Аилваа нэг зvйлийг дотроо тєсєєлєєд тvvндээ зохицуулан давтах хийх хэрэгтэй. Єєрєєр хэлбэл хаана ямар vг хэллэг хэрэглэж болох талаар давтана гэсэн санаа. Жишээ нь илтгэл тавьж байгаа болон ярилцлагад орж байгаа гэх мэт.
33. Чи єєрийнхєє ярьж, орчуулж чадаж байгаа тэр зvйлээ л сонсоод ойлгох чадвартай байдаг. Тэгэхлээр ярианы чадварыг эзэмшснээр сонсох чадварыг аяндаа эзэмших болно.
34. Хэлц vгийг эзэмшсэн хvн англи хэлийг тєрєлх хэл шигээ сурах эхлэлийг тавьдаг. Хэлц vг нь санаа бодлоор товчоор илэрхийлэх болон ярианы чадварт гойд нєлєєтєй.
35. Ганцхан ширхэг цэвэр дуудлага бvхий хуурцганд бvхий л авиа багтсан байдаг.
36. Англи хэлний єндєр чадварт хvрснийг илтгэх гол шалгуур бол аман орчуулгын чадвар юм. Уг чадварыг эзэмшихын тулд англи хэл дээр бичигдсэн нэг єгvvллэгийг унших vедээ монголоор яриад vзээрэй. Дунд нь ерєєсєє зогсож болохгvй. Ярихад хичнээн хvндрэлтэй байсан ч зогсож болохгvй.
37. Ямар ч аргаар хамаагvй санаа илэрхийлж сурах хэрэгтэй.
38. Яагаад гэсэн асуулт тавилгvйгээр бvгдийг байгаагаар нь хvлээн авч, сурах бичгийн дагуу хичээллэх хэрэгтэй.
39. Хэлж чаддаг зvйлээ оновчтой зоригтой хэлж сурах нь чухал. Єєрийгєє алдах байх гэж эмзэглэсний хэрэггvй.
40. Хичнээн зав чєлєєгvй байлаа ч хаяа нэг дvрмийн ном сєхєн хар.
41. Яриандаа сул vг хэрэглэх нь танийг яг л унаган анлгиар ярьж байгаа мэт сэтгэгдэл хvнд єгєх болно.
42. Англиар ном материал уншихдаа єєртєє хэрэгтэй мэдээлэлд анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй.
43. Англи хэл дээр хошин шогийн єгvvллэг, хэллэг эзэмшсэнээр англиар сэтгэхэд тань тус болно.
44. Хэмжээ хязгаар тавилгvйгээр унших бєгєєд чанга дуугаар, тод дуудаарай. Їг vсэг авиа нэг бvр дээр тогт. Гарсан шинэ vгийн утга нэг бvрийг харах биш тухайн єгvvлбэрт ямар утгаар орсныг ойлгох хэрэгтэй. Олон дахин давтан уншснаар чадвар чинь аяндаа сайжрах болно.
45. Ярины нууц гэдэг бол амаа зогсолтгvй хєдєлгєн, єєрт хэрэгтэй бvхнийг хэлэх. Амны булчингуудаа євдєтєл нь дахин давтах.
46. Ярианы чадвар сайжирсанаар бичгийн чадвар сайжирна.
47. Өдөрт 1-2 єгvvлбэрийг Англи – Монгол, Монгол – Англи гэх мэтээр хєрвvvл.
48. Хэдийгээр vгийн сан бага, ерєєсєє орчуулж чадахгvй байсан ч тасралтгvй хуулан бичих нь танд тустай. Ядаж гар тань эвэлнэ. Їг vсэг танил болно.
49. Тооны тухайд тасралтгvйгээр тоогоо дараалуулан унших хэрэгтэй.
50. Өөртөө хэрэгтэй хэсэг бvлэг хэллэг, єгvvлбэрийг тогтоон хэрэглэх орчныг нь бодож тєлєвлє.
51. Шинэ vгийг зєв дуудан дуудлага болон бичлэгийн хоорондын ялгааг нарийн мэдрэх нь таныг vг тогтооход тусална.
52. Үгийг дангаар нь цээжилснээс аль болох олон єгvvлбэр цээжил. Єгvvлбэрийг цээжлэхийн тулд єгvvлбэрийн бvтэцийг нь сайн ажиглан тогтоо. Ерєєс англи хэлний гол нууц єгvvлбэрийн бvтэцэд байдаг.
53. Шинэ vг гарч ирэхэд яаран толь шvvрэн авах хэрэггvй. Магадгvй тэр vгийг урьд ємнє нь чи мэддэг байсан байж болно. Мєн чиний мэддэг vгнvvдийн хувирсан хэлбэр байж болно. Эргэн санахыг хичээ. Їнэхээр мэдэхгvй гэсэн vедээ толь ашигла.
2. Сонсох, ярих, унших, бичих гэсэн дєрвєн чавдарын аль нь чухал вэ гэвэл ярих нь хамгийн чухал. Ярих процессын эхлэл нь сонсох чадвар.
Мєн дээрх чадваруудаас аман орчуулгын чадвар том зvйл бий.
3. Уламжлалт сургалтын гол алдаа нь ярианы чадварыг орхигдуулдаг.
4. Яриа гэдэг бол хэл юм. Харин хэл гэдэг бол ярианы гар юм. Ярих сонсох чадварыг эзэмшсэн цагт бусад чадварыг олж авахад илvv хялбар болно.
5. Бид дүрмийг ганцаараа, бие даан сурдаг нь буруу алхам. Дvрмийг харилцан ярилцан, тусгай орчинд олуулаа сурах нь чухал.
6. Англи хэл сурахын тулд бид заавал англиар сэтгэх хэрэгтэй гэвэл тийм биш. Англиар сэтгэх нь бидний хэл сурсаны дараа дадал зуршилаар болдог зvйл.
7. Англи хэл сурахын тулд англи, америкйн тvvхийг тодорхой хэмжээгээр судлах хэрэгтэй.
8. Гадаад хэл сурч байгаа хvн дуудлага, аялагад онцгой анхаарах хэрэгтэй. Англиар ярих vедээ єєрийн ярианы дуудлага, аялагад анхаарлаа хандуулаад хэрэггvй. Зєвхєн хэлэх гэсэн зvйлээ зоригтойгоор илэрхийлэх хэрэгтэй.
9. Сонсголын дасгалын зєвхєн ганцаараа, чимээгүй орчинд, эсвэл лингафон танхимд хийх.
10. Дараагийн сэдэв рүү орохын тулд ємнє vзэж өнгөрсөн сэдвvvдийг ойлгон орчуулж єєрийн vгээр тайлбарлан ярьж сурах хэрэгтэй.
11. Англи хэл сурахын нэг чухал vндэс бол байнга дасгал сургууль хийх явдал байдаг.
12. Үгийг дангаар цээжлэдэг арга учир дутагдалтай. Учир нь амьдрал дээр vг дангаараа утга агуулах нь ховор. Иймд vгийг єгvvлбэрт байхад нь бусадатй нь цуг цээжлэх хэрэгтэй.
13. Өгvvлбэрийн хэв маягийг яг єгvvлбэрийг ойлгон єєрийн болгон авдаг тэр л аргаараа єєрийн болгон тогтоох хэрэгтэй.
14. Хэлний тєрлийн олон сурах бичгээр сурах хэрэгтэй. Дvрмийн ном vзэх нь дvрмийн мэдлэгийг сайжруулах зорилготой.
15. Шалгалтанд зориулан бэлдсэн хэл удахгvй бvдэгрэн алга болдог. Тиймээс хэрэглэх гэж л хэл сурах хэрэгтэй.
16. Харь оронд очиж хэлийг сурах нь илvv хор хохиролтой. Хил гарахын тулд их зардал гарна. Гадаад оронд єдєрт дундажаар 11-12 цаг ажиллах бєгєєд ажил гэр хоёрын хооронд 1-2 цаг зарцуулна гээд тооцьол хаана нь хэлийг нухах цаг гарах вэ? Мєн англи, монгол хэлээ чєлєєтєй сэлгэн хэрэглэх нєхцєл гардаггvй. Тиймээс хэл эх орондоо сурах нь дээр.
17. Хэлийг єргєн фронтоор сурдаг. Мєн хэл бол математик биш тул заавал дараалал шаардахгvй.
18. Хэлийг єєрийн тєвшний хvмvvстэй уйгагvй бэлтгэх хэрэгтэй.
19. Англи хэл дээр кино, нэвтрvvлэг, сонин, сэтгvvл сайтар vзэж байх нь хэлийг єєрийн болгоход чухал.
20. Ямар ч нєхцєл байдалд цэвэрхэн бичлэг бvхий хуурцаг чухал байдаг.
21. Гадаа хvнтэй харилцах нь дадлагжихад нєлєє vзvvлнэ. Гэхдээ тэд англи хэлийг зовоогvй сурсан тул алдах нь тэдэнд ойлгомжгvй санагддаг.
22. Өөрийн хэлээр уншиж буй мэт тасралтгvй, хичээнгvйгээр унших явцдаа ярианы болон сонсголын чадвараа нэмэгдvvлэх. Энэ бол амжилтын vндэс. Єєрєєр хэлбэл яриа болон сонсголын дасгалыг тусад хийлгvйгээр бvгдийг нь уншлагын дасгалд багтаах хэрэгтэй.
23. Үеэ єнгєрєєсєн хэллэг, vг, єгvvлбэрээс салж орчин vеинй хэллэг бvхий vг, хэллэгийг сонгох хэрэгтэй .
24. Нэг амьсгалын дасгал нь тасралтгvйгээр тод ярьж сурахад чиглэгдэнэ. Энэ арга монголоор цагаан лонх тоолохтой адил юм. Нэг амьсгаагаар хэллэг єгvvлбэрийг олон дахин унших.
25. Гурван хамгийн арга нь цэвэр, тод, тунгалаг ярихад чиглэгдэнэ. Уг арга нь хамгийн чангаар, хамгийн тодоор, хамгийн хурднаар унших гэсэн зарчим юм. Дасгал хийхдээ нэг єгvvлбэр болон бэлдсэн эхийг эхлээд чангаар уншиж эхэлнэ. Энэ таны сонсгол болон ярианы чадварт онцгой нєлєєлдєг бєгєєд єєрийн алдаа ялган таниж мэдэхэд зориулагдсан. Дараа нь єгvvлбэр, хэллэг, vгийг тод дуудна. Энэ нь олсон алдаагаа засан дуудна гэсэн vг. Дараа нь хурдан уншина. Энэ нэг амьсгалын аргатай адил vvрэгтэй. Эцэст чанга, тод, хурднаар уншина.
26. Хамгийн хялбар vсэг, авиа, єгvvлбэр, хэллэг ер нь бvх зvйлд чухалчлан авч vзэж уйгагvй хичээлэх хэрэгтэй. Амжилтыг нэг vсэг, нэг єгvvлбэрээс олж авах болно.
27. Үгийг зєв тодорхой дуудаж сурах нь амжилтын vндэс.
28. Тодорхой хэмжээний vгсийн сан, яриа, єгvvлбэрийн бvтэцийг мэддэг болсон хойноо дvрэм vзэх нь танд ашигтай. Дvрмийг єєртєє тохиромжтой байдлаар тайлбарлаж, сурах арга барилаа єєрєє сонгох хэрэгтэй.
29. Чєлєєт цагаараа сурах л таны ганц боломж.
30. Аливааг асууж лавлана гэдэг нь хэлний тєвшинг ахиулах сайн боломж.
31. Ямар нэг vг хэллэгийг тогтоож дахин давтан хэлэх нь илvv vр дvнтэй. Ялангуяа чанга дуугаар нэг хэллэгийг унших нь илvv vр дvнтэй. Ингэх нь зєвхєн таны тогтооход хэрэгтэй байгаад зогсохгvй яриа, сонсгол, дуудлага гээд олон талын чадварыг хєгжvvлнэ.
32. Аилваа нэг зvйлийг дотроо тєсєєлєєд тvvндээ зохицуулан давтах хийх хэрэгтэй. Єєрєєр хэлбэл хаана ямар vг хэллэг хэрэглэж болох талаар давтана гэсэн санаа. Жишээ нь илтгэл тавьж байгаа болон ярилцлагад орж байгаа гэх мэт.
33. Чи єєрийнхєє ярьж, орчуулж чадаж байгаа тэр зvйлээ л сонсоод ойлгох чадвартай байдаг. Тэгэхлээр ярианы чадварыг эзэмшснээр сонсох чадварыг аяндаа эзэмших болно.
34. Хэлц vгийг эзэмшсэн хvн англи хэлийг тєрєлх хэл шигээ сурах эхлэлийг тавьдаг. Хэлц vг нь санаа бодлоор товчоор илэрхийлэх болон ярианы чадварт гойд нєлєєтєй.
35. Ганцхан ширхэг цэвэр дуудлага бvхий хуурцганд бvхий л авиа багтсан байдаг.
36. Англи хэлний єндєр чадварт хvрснийг илтгэх гол шалгуур бол аман орчуулгын чадвар юм. Уг чадварыг эзэмшихын тулд англи хэл дээр бичигдсэн нэг єгvvллэгийг унших vедээ монголоор яриад vзээрэй. Дунд нь ерєєсєє зогсож болохгvй. Ярихад хичнээн хvндрэлтэй байсан ч зогсож болохгvй.
37. Ямар ч аргаар хамаагvй санаа илэрхийлж сурах хэрэгтэй.
38. Яагаад гэсэн асуулт тавилгvйгээр бvгдийг байгаагаар нь хvлээн авч, сурах бичгийн дагуу хичээллэх хэрэгтэй.
39. Хэлж чаддаг зvйлээ оновчтой зоригтой хэлж сурах нь чухал. Єєрийгєє алдах байх гэж эмзэглэсний хэрэггvй.
40. Хичнээн зав чєлєєгvй байлаа ч хаяа нэг дvрмийн ном сєхєн хар.
41. Яриандаа сул vг хэрэглэх нь танийг яг л унаган анлгиар ярьж байгаа мэт сэтгэгдэл хvнд єгєх болно.
42. Англиар ном материал уншихдаа єєртєє хэрэгтэй мэдээлэлд анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй.
43. Англи хэл дээр хошин шогийн єгvvллэг, хэллэг эзэмшсэнээр англиар сэтгэхэд тань тус болно.
44. Хэмжээ хязгаар тавилгvйгээр унших бєгєєд чанга дуугаар, тод дуудаарай. Їг vсэг авиа нэг бvр дээр тогт. Гарсан шинэ vгийн утга нэг бvрийг харах биш тухайн єгvvлбэрт ямар утгаар орсныг ойлгох хэрэгтэй. Олон дахин давтан уншснаар чадвар чинь аяндаа сайжрах болно.
45. Ярины нууц гэдэг бол амаа зогсолтгvй хєдєлгєн, єєрт хэрэгтэй бvхнийг хэлэх. Амны булчингуудаа євдєтєл нь дахин давтах.
46. Ярианы чадвар сайжирсанаар бичгийн чадвар сайжирна.
47. Өдөрт 1-2 єгvvлбэрийг Англи – Монгол, Монгол – Англи гэх мэтээр хєрвvvл.
48. Хэдийгээр vгийн сан бага, ерєєсєє орчуулж чадахгvй байсан ч тасралтгvй хуулан бичих нь танд тустай. Ядаж гар тань эвэлнэ. Їг vсэг танил болно.
49. Тооны тухайд тасралтгvйгээр тоогоо дараалуулан унших хэрэгтэй.
50. Өөртөө хэрэгтэй хэсэг бvлэг хэллэг, єгvvлбэрийг тогтоон хэрэглэх орчныг нь бодож тєлєвлє.
51. Шинэ vгийг зєв дуудан дуудлага болон бичлэгийн хоорондын ялгааг нарийн мэдрэх нь таныг vг тогтооход тусална.
52. Үгийг дангаар нь цээжилснээс аль болох олон єгvvлбэр цээжил. Єгvvлбэрийг цээжлэхийн тулд єгvvлбэрийн бvтэцийг нь сайн ажиглан тогтоо. Ерєєс англи хэлний гол нууц єгvvлбэрийн бvтэцэд байдаг.
53. Шинэ vг гарч ирэхэд яаран толь шvvрэн авах хэрэггvй. Магадгvй тэр vгийг урьд ємнє нь чи мэддэг байсан байж болно. Мєн чиний мэддэг vгнvvдийн хувирсан хэлбэр байж болно. Эргэн санахыг хичээ. Їнэхээр мэдэхгvй гэсэн vедээ толь ашигла.
Saturday, July 19, 2008
Интернэт ашиглан хэрхэн Мэдлэгээ өргөжүүлэх вэ?
Интернэт гэдэг агуу том сүлжээ бидэнд асар их мэдээллийг чөлөөтэйгээр авах боломжийг олгодог. Интернэтээр дамжуулан мэдлэг боловсролоо өргөжүүлнэ гэдэг сайхан санаа мөн интернэт сайхан эхлэл болно. Гэвч та хаанаас яаж эхлэхээ мэдэхгүй мөн нэмэлт мэдээлэлд төлөх мөнгө байхгүй байшаа бол энэ зөвлөмж танд туслах болно.
Алхмууд:
1. Унш. Ном гэдэг ертөнцийг харах цонх гэдэг тэгвэл бид интернэтээр дамжуулан тэр ертөнцийг харах боломж байна. Доор бид онлайнаар ном унших боломж бүхий вебсйатуудыг жагсаалаа.
• http://www.elibrary.mn/
• http://sit.num.edu.mn/
• http://www.internom.mn энэхүү вебсайтаас та шинээр орчуулагдан гарсан болон унших шаардлагатай бүхий л номын талаар авах боломжтой.
Хэрэв та англи хэл дээрх номнуудыг сонирхож байвал:http://www.adherents.com/people/100_novel.html вебсайтаар зочлоорой 100 топ зохиолыг унших боломжтой байгаа.
2. Та сонирхолтой санагдсан номоо сонгож авсан бол үүнийг худалдаж авч болох буюу компьютертаа татаж авч уншиж болно.
3. Хэрэв та ном онлайнаар уншихаас бага зэрэг төвөгшөөж байгаа бол англи хэлний мэдлэгт тань давхар тус болохоор audio ном бүхий вебсайтуудаар зочилж заавал үзээрэй. Та ажлаа хийхийн хажуугаар номоо давхар сонсох бүрэн боломжтой.
http://www.podiobooks.com/title/nocturnal
http://librivox.org/
4. Интернэтээр хөгжим сонс. Зөвхөн өөрийн сонирхдог төрөл жанраас гадна jazz, classic, рок, хип хоп, R&B бүх төрлийн хөгжмийн урсгалыг сонирхон сонс. Та дуу хөгжмөөс шинэ төрлийн мэдрэмж, эрч хүчийг олж авахаас гадна олон сайхан хамтлагуудыг таалах болно. Үнэгүй мр3 дууг Download.com-ээс татаж авч болно. Монгол дуунуудын хувьд www.ontoli.com , www.horom.com , www.hehe.mn , mongolduu.com зэрэг вебсйтуудаас татах боломж байдаг.
5. Онлайнаар хичээлд суух. Их сургууль, сургуулиудын өргөтгөлд нь лекц материал нь үнэгүй татаж авахаар тавигдсан байдаг. Энэ нь таньд мэдлэгээ өргөжүүлэхэд асар их боломжийг олгож байгаа бөгөөд өөрийн мэргэжлийн дагуух хичээлүүдийг татаж авч судлах боломжтой. http://www.oculture.com/2006/10/university_podc.html энэхүү вебсайтад орон сонирхож үзээрэй. Мөн та интернэтээр өөрийн хайлтыг хийсэн ч болно.
6. Онлайнаар боловсролын холбогдолтой кинонууд үз. Одоо их сургуулиуд өөрсдийн лекц болон материалаа видео хэлбэрээр хийгдсэн татаж авахад үнэгүй жижиг хэмжээний кино болон интернэтэд тавигддаг болсон. Мөн та educational film гэсэн хайлтыг youtube, google-ийн видео хайлтаар хайн түүхийн холбогдолтой, шинжлэх ухааны гэээд олон мэдлэгийг тань өргөжүүлэх видеог үнэгүйгээр үзэх боломжтой. Доорх вебүүдийг санал болгож байна. http://www.filmannex.com/movie/film/ , http://www.atomfilms.com/home.jsp
7. Өөр хэл дээр кино үз. Аливаа орны соёл, хүмүүс гээд олон зүйлсийг мэдэхэд тань хэл зайлшгүй хэрэг болно. Өөрийн сонирхол дээр үндэслэн мөн ирээдүй хэтээ төлөвлөн та ямарваа нэг гадаад хэл судлах хэрэгтэй. Судалсан хэл дээрээ кино үзнэ гэдэг нэг талаараа мэдлэгт тань дусал нэмэр, сэтгэлд тань торгон мэдрэмж нэмэх юм шүү. http://www.word2word.com/coursead.html энэхүү вебсайтад хэл үнэгүй сурах боломжтой зочлоод үзээрэй.
8. Та үнэхээр өөрийнхөө мэдлэгийг өргөжүүлмээр байна уу тэгвэл философи, шашин зэрэг төрлүүдээр сонирхлоо өргөжүүлээрэй!
Зөвлөгөө:
• Онлайнаар хайлт хий, та юуг олж мэдэж болохоо мэдэхгүй шүү дээ. Та төсөөлж ч байгаагүй их мэдлэгийн далайд умбах ч юм билүү.
• Wikipedia гэх мэт вебсайтаар зочилж мэдээллүүдийг унш холбогдох вебсайтуудаар аялаарай.
• Төлөвлөгөө бүхий жагсаалт гаргаарай ингэснээрээ та сургууль ажилдаа ч бас анхаарлаа хандуулж чадах болно
Алхмууд:
1. Унш. Ном гэдэг ертөнцийг харах цонх гэдэг тэгвэл бид интернэтээр дамжуулан тэр ертөнцийг харах боломж байна. Доор бид онлайнаар ном унших боломж бүхий вебсйатуудыг жагсаалаа.
• http://www.elibrary.mn/
• http://sit.num.edu.mn/
• http://www.internom.mn энэхүү вебсайтаас та шинээр орчуулагдан гарсан болон унших шаардлагатай бүхий л номын талаар авах боломжтой.
Хэрэв та англи хэл дээрх номнуудыг сонирхож байвал:http://www.adherents.com/people/100_novel.html вебсайтаар зочлоорой 100 топ зохиолыг унших боломжтой байгаа.
2. Та сонирхолтой санагдсан номоо сонгож авсан бол үүнийг худалдаж авч болох буюу компьютертаа татаж авч уншиж болно.
3. Хэрэв та ном онлайнаар уншихаас бага зэрэг төвөгшөөж байгаа бол англи хэлний мэдлэгт тань давхар тус болохоор audio ном бүхий вебсайтуудаар зочилж заавал үзээрэй. Та ажлаа хийхийн хажуугаар номоо давхар сонсох бүрэн боломжтой.
http://www.podiobooks.com/title/nocturnal
http://librivox.org/
4. Интернэтээр хөгжим сонс. Зөвхөн өөрийн сонирхдог төрөл жанраас гадна jazz, classic, рок, хип хоп, R&B бүх төрлийн хөгжмийн урсгалыг сонирхон сонс. Та дуу хөгжмөөс шинэ төрлийн мэдрэмж, эрч хүчийг олж авахаас гадна олон сайхан хамтлагуудыг таалах болно. Үнэгүй мр3 дууг Download.com-ээс татаж авч болно. Монгол дуунуудын хувьд www.ontoli.com , www.horom.com , www.hehe.mn , mongolduu.com зэрэг вебсйтуудаас татах боломж байдаг.
5. Онлайнаар хичээлд суух. Их сургууль, сургуулиудын өргөтгөлд нь лекц материал нь үнэгүй татаж авахаар тавигдсан байдаг. Энэ нь таньд мэдлэгээ өргөжүүлэхэд асар их боломжийг олгож байгаа бөгөөд өөрийн мэргэжлийн дагуух хичээлүүдийг татаж авч судлах боломжтой. http://www.oculture.com/2006/10/university_podc.html энэхүү вебсайтад орон сонирхож үзээрэй. Мөн та интернэтээр өөрийн хайлтыг хийсэн ч болно.
6. Онлайнаар боловсролын холбогдолтой кинонууд үз. Одоо их сургуулиуд өөрсдийн лекц болон материалаа видео хэлбэрээр хийгдсэн татаж авахад үнэгүй жижиг хэмжээний кино болон интернэтэд тавигддаг болсон. Мөн та educational film гэсэн хайлтыг youtube, google-ийн видео хайлтаар хайн түүхийн холбогдолтой, шинжлэх ухааны гэээд олон мэдлэгийг тань өргөжүүлэх видеог үнэгүйгээр үзэх боломжтой. Доорх вебүүдийг санал болгож байна. http://www.filmannex.com/movie/film/ , http://www.atomfilms.com/home.jsp
7. Өөр хэл дээр кино үз. Аливаа орны соёл, хүмүүс гээд олон зүйлсийг мэдэхэд тань хэл зайлшгүй хэрэг болно. Өөрийн сонирхол дээр үндэслэн мөн ирээдүй хэтээ төлөвлөн та ямарваа нэг гадаад хэл судлах хэрэгтэй. Судалсан хэл дээрээ кино үзнэ гэдэг нэг талаараа мэдлэгт тань дусал нэмэр, сэтгэлд тань торгон мэдрэмж нэмэх юм шүү. http://www.word2word.com/coursead.html энэхүү вебсайтад хэл үнэгүй сурах боломжтой зочлоод үзээрэй.
8. Та үнэхээр өөрийнхөө мэдлэгийг өргөжүүлмээр байна уу тэгвэл философи, шашин зэрэг төрлүүдээр сонирхлоо өргөжүүлээрэй!
Зөвлөгөө:
• Онлайнаар хайлт хий, та юуг олж мэдэж болохоо мэдэхгүй шүү дээ. Та төсөөлж ч байгаагүй их мэдлэгийн далайд умбах ч юм билүү.
• Wikipedia гэх мэт вебсайтаар зочилж мэдээллүүдийг унш холбогдох вебсайтуудаар аялаарай.
• Төлөвлөгөө бүхий жагсаалт гаргаарай ингэснээрээ та сургууль ажилдаа ч бас анхаарлаа хандуулж чадах болно
Олон хүмүүсийн өмнө яриа хийхдээ яаж айж,чичрэхгүй байх вэ?
Та олон хүмүүсийн өмнө яриа хийхдээ хөлс чинь гарч, айн чичирдэг үү?
Тэгвэл яаж яриа хийж байхдаа сандрахгүй байх вэ? Дараах зөвлөгөө танд заавал хэрэг болно.
1. Эхлээд ганцаараа байхдаа ярих зүйлээ бэлдэж, дадлага хий. Дараа нь ганц юм уу, хэдэн хүмүүсийн өмнө дадлага хийгээрэй.
2. Хэрвээ та хүмүүсийн өмнө дадлага хийхээсээ айгаад эсвэл, хэн нэгэн хүнийг олж чадахгүй бол толиныхоо өмнө хийж болох юм.
3. Яриандаа ямар нэг нэмэлт зүйлүүдийг оруулаарай. Жишээ нь: зураг, гол санаануудыхаа жагсаалт, эсвэл зорилгоо бичиж болно.
4. Хэрвээ та ямар нэг нэмэлт зүйлүүдийг оруулсан бол тухайн нэмэлт зүйлээ тайлбарлах үедээ яриа болж байгааг бага зэрэг мартан, тайван бус байх нь багасах болно.
5. Хэрвээ боломжтой бол яриа хийх газартаа өмнө нь нэг удаа ч гэсэн туршлага журмаар дадлага хийвэл сайн.
6. Сонсогч хүмүүсийн жоохон дээд талд хандаж, нэг эсвэл хэд хэдэн цэг олоорой.
7. Яриагаа эхлэхээсээ өмнө нэг гүнзгий амьсгаа ав.
8. Өөрийхөө дуртай хувцаснуудаас өмс.
9. Сонсогчид дундаас хэдэн хүмүүсийг сонгож аван тэдэнтэй ярилц.
10. Хэрвээ та яриан дундаа алхаж болох бол хаашаа хаашаа ямар зүгт алхахаа тооцох хэрэгтэй. Энэ байдал таныг тавгүй байдлаас бас гаргаж чадна.
11. Яриагаа эхлэхээсээ өмнө та ариун цэврийн өрөөнд орж биеэ бэлтгээрэй. Та гараа сэгсэрч ч болно. Энэ нь таны биеийг суллах болно.
12. Яриа хийхээсээ өмнө эрүүл хоол идэх хэрэгтэй.
13. Та яриа хийж байхдаа хүмүүсийн толгойны дээд хэсэгт анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй. Энэ нь танд хүмүүстэй нүдээрээ харьцахад тань тус болж, таныг итгэлтэй харагдуулна.
14. Мөн өмнөх өдөр нь их хэмжээний ус уух шардлагатай.
15. Өмнөх өдөр нь сайн унтаж амраарай.
16. Та хэвийн , энгийн үед ярьж байгаа мэт санагддаг болох хүртлээ дасгал сургуулил хийх хэрэгтэй.
17. Та ярьж байхдаа гартаа ямар нэг цаас барих нь таны жижиг хөдөлгөөн болгоныг дэвэргэж, таны үйлдэл бүр хэтрүүлэгтэй харагдана. Хэрвээ танд үнэхээр тэмдэглэгээ хэрэгтэй бол түүнийгээ бичээд ширээндээрээ байлгаж болно. Мөн жижиг лавлах картандээр бичиж болно.
18. Та хэрвээ яриан дундаа, өгүүлбэр болгоны дунд “ ммм” гэхчилэн их зогсох юм бол та илүү удаан зогсож ярих хэрэгтэй болно гэдгийг санаарай. Та өөрийгөө муу ярьж байгаа болов уу гэж бүү ай. Танхимд байгаа олон хүмүүс бас ярихдаа сандардаг,алддаг байгаа.
19. Та хэрвээ сурагчидын өмнө яриа хийх гэж буй бол хамгийн түрүүнд оролдоод үзээрэй. Яагаад гэвэл та тэр илтгэл яриануудын суурийг нь тавих учраас хамгийн түрүүнд гарч итгэлтэй байх ёстой.
Тэгвэл яаж яриа хийж байхдаа сандрахгүй байх вэ? Дараах зөвлөгөө танд заавал хэрэг болно.
1. Эхлээд ганцаараа байхдаа ярих зүйлээ бэлдэж, дадлага хий. Дараа нь ганц юм уу, хэдэн хүмүүсийн өмнө дадлага хийгээрэй.
2. Хэрвээ та хүмүүсийн өмнө дадлага хийхээсээ айгаад эсвэл, хэн нэгэн хүнийг олж чадахгүй бол толиныхоо өмнө хийж болох юм.
3. Яриандаа ямар нэг нэмэлт зүйлүүдийг оруулаарай. Жишээ нь: зураг, гол санаануудыхаа жагсаалт, эсвэл зорилгоо бичиж болно.
4. Хэрвээ та ямар нэг нэмэлт зүйлүүдийг оруулсан бол тухайн нэмэлт зүйлээ тайлбарлах үедээ яриа болж байгааг бага зэрэг мартан, тайван бус байх нь багасах болно.
5. Хэрвээ боломжтой бол яриа хийх газартаа өмнө нь нэг удаа ч гэсэн туршлага журмаар дадлага хийвэл сайн.
6. Сонсогч хүмүүсийн жоохон дээд талд хандаж, нэг эсвэл хэд хэдэн цэг олоорой.
7. Яриагаа эхлэхээсээ өмнө нэг гүнзгий амьсгаа ав.
8. Өөрийхөө дуртай хувцаснуудаас өмс.
9. Сонсогчид дундаас хэдэн хүмүүсийг сонгож аван тэдэнтэй ярилц.
10. Хэрвээ та яриан дундаа алхаж болох бол хаашаа хаашаа ямар зүгт алхахаа тооцох хэрэгтэй. Энэ байдал таныг тавгүй байдлаас бас гаргаж чадна.
11. Яриагаа эхлэхээсээ өмнө та ариун цэврийн өрөөнд орж биеэ бэлтгээрэй. Та гараа сэгсэрч ч болно. Энэ нь таны биеийг суллах болно.
12. Яриа хийхээсээ өмнө эрүүл хоол идэх хэрэгтэй.
13. Та яриа хийж байхдаа хүмүүсийн толгойны дээд хэсэгт анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй. Энэ нь танд хүмүүстэй нүдээрээ харьцахад тань тус болж, таныг итгэлтэй харагдуулна.
14. Мөн өмнөх өдөр нь их хэмжээний ус уух шардлагатай.
15. Өмнөх өдөр нь сайн унтаж амраарай.
16. Та хэвийн , энгийн үед ярьж байгаа мэт санагддаг болох хүртлээ дасгал сургуулил хийх хэрэгтэй.
17. Та ярьж байхдаа гартаа ямар нэг цаас барих нь таны жижиг хөдөлгөөн болгоныг дэвэргэж, таны үйлдэл бүр хэтрүүлэгтэй харагдана. Хэрвээ танд үнэхээр тэмдэглэгээ хэрэгтэй бол түүнийгээ бичээд ширээндээрээ байлгаж болно. Мөн жижиг лавлах картандээр бичиж болно.
18. Та хэрвээ яриан дундаа, өгүүлбэр болгоны дунд “ ммм” гэхчилэн их зогсох юм бол та илүү удаан зогсож ярих хэрэгтэй болно гэдгийг санаарай. Та өөрийгөө муу ярьж байгаа болов уу гэж бүү ай. Танхимд байгаа олон хүмүүс бас ярихдаа сандардаг,алддаг байгаа.
19. Та хэрвээ сурагчидын өмнө яриа хийх гэж буй бол хамгийн түрүүнд оролдоод үзээрэй. Яагаад гэвэл та тэр илтгэл яриануудын суурийг нь тавих учраас хамгийн түрүүнд гарч итгэлтэй байх ёстой.
Хэрхэн өөрийн чадвар, амжилтыг ихэсгэж, хүмүүст танигдах вэ?
Амжилтанд хүрэхэд танаас шаарддаг ганц зүйл бол хичээл зүтгэл юм. Та дараах 5 чадварыг эзэмшихгүйгээр амжилтанд хүрэхэд хэцүү байх болно.
Дараах 5 алхамыг суралцсанаар та өөрийн чадвар, мэргэжилээ дээшлүүлж, гайхалтай боломжит мөчүүдийг нэг минут секунд ч алдахгүй гэдгийг танд амлаж байна.
1. Нэр хүнд. Та хэрвээ таагүй царай зүс гаргаад явбал таны санаа хэдий сайн байсан ч хэн таныг сонсох юм бэ? Та цуу яриа, хов живээс өөрийгөө чөлөөлөх хэрэгтэй. “ Та зан чанараа анхаар. Харин үлдсэнийг нь таны нэр хүнд гүйцэтгэнэ” гэсэн үгийг санаарай.
2. Ухаантай байх. Та оюун ухаан гэдэг үгээс илүү ухаантай байх гэдэг үг дээр төвлөрөвөл зохино. Та хэдий оюун ухаант хүн байгаад түүнийгээ ашиглахгүй бол ухаантай хүн гэж хэлэх эрхгүй юм. Хамгийн гол нь ухаантай байна гэдэг бол оюун ухаанаа ашиглаж гадаад орчинтой холбогдуулах юм. Ингэхийн тулд та мэдээлэл ихтэй байх хэрэгтэй. Зөвхөн өөрийн хүрээний мэдлэг бус, наад зах нь сонингийн эхний нүрийг мэдэж байх ёстой. Шинэ мэдээллүүдийг байнга авч бай. Таныг хэр их мэдээлэлтэйг харснаар хүмүүс таныг ямар оюунлаг юм бэ гэж гайхацгаах болно. Тэгэхээр та их мэдээлэлтэй байхын тулд яах ёстой вэ? Мэдээж олон газруудаар явж,мэдээлэл цуглуулах хэрэгтэй.
3. Харилцаа холбоо. Таны ярьж буй байдал, үгийн сонголт, үгийн сан, цэгцтэй сэтгэх байдал тань хүмүүсийн анхаарлыг татна. Таныг юм ярих болгонд анхаарал тавин сонсох болно. Та ярьж байхдаа өөртөө итгэлтэй байснаараа ярьж буй зүйлээ мэддэг хүн гэдгээ харуулна. Харилцааны чадвараа хөгжүүлэх олон арга таньд бий. Ном уншиж, интернет ашиглаж, уран илтгэгчидээс ч суралцаж болно.
4. Хандлага. Ажилчид, менежерүүд хувь хүмүүсийг дипломондээр нь үндэслэн ажилд авж, мөн идэвхжүүлдэг. Гэхдээ мэдээж өөрсөдөө тухайн хүндээ дуртай бол шүүдээ. Та хэрвээ хувь хүн талаасаа муу зан чанартай бол мэргэжилтнүүд тан дээр хэрэггүй цаг заваа үрэх болно. Та хамгийн гол нь бусадтай багаар ажиллаж чаддаг байх ёстой. Та хэрвээ зан чанар, харилцаа сайтай бол угаасаа ажлын байрандээрээ сурах зүйлээ сурах л болно.
5. Төгс байдал. Энэ бол та хийж буй зүйл бүрдээ ач холбогдол өгч, чадах чинээгээрээ сайн хийх ёстой юм. Та хэзээд хийж буй зүйлээ хүмүүсээс нэг алхам сайн хийж бай.
Эдгээр зуршлыг та амьдралдаа хэрэгжүүлэх аваас хэзээ нэгэн цагт заавал амжилтад хүрнэ.
Дараах 5 алхамыг суралцсанаар та өөрийн чадвар, мэргэжилээ дээшлүүлж, гайхалтай боломжит мөчүүдийг нэг минут секунд ч алдахгүй гэдгийг танд амлаж байна.
1. Нэр хүнд. Та хэрвээ таагүй царай зүс гаргаад явбал таны санаа хэдий сайн байсан ч хэн таныг сонсох юм бэ? Та цуу яриа, хов живээс өөрийгөө чөлөөлөх хэрэгтэй. “ Та зан чанараа анхаар. Харин үлдсэнийг нь таны нэр хүнд гүйцэтгэнэ” гэсэн үгийг санаарай.
2. Ухаантай байх. Та оюун ухаан гэдэг үгээс илүү ухаантай байх гэдэг үг дээр төвлөрөвөл зохино. Та хэдий оюун ухаант хүн байгаад түүнийгээ ашиглахгүй бол ухаантай хүн гэж хэлэх эрхгүй юм. Хамгийн гол нь ухаантай байна гэдэг бол оюун ухаанаа ашиглаж гадаад орчинтой холбогдуулах юм. Ингэхийн тулд та мэдээлэл ихтэй байх хэрэгтэй. Зөвхөн өөрийн хүрээний мэдлэг бус, наад зах нь сонингийн эхний нүрийг мэдэж байх ёстой. Шинэ мэдээллүүдийг байнга авч бай. Таныг хэр их мэдээлэлтэйг харснаар хүмүүс таныг ямар оюунлаг юм бэ гэж гайхацгаах болно. Тэгэхээр та их мэдээлэлтэй байхын тулд яах ёстой вэ? Мэдээж олон газруудаар явж,мэдээлэл цуглуулах хэрэгтэй.
3. Харилцаа холбоо. Таны ярьж буй байдал, үгийн сонголт, үгийн сан, цэгцтэй сэтгэх байдал тань хүмүүсийн анхаарлыг татна. Таныг юм ярих болгонд анхаарал тавин сонсох болно. Та ярьж байхдаа өөртөө итгэлтэй байснаараа ярьж буй зүйлээ мэддэг хүн гэдгээ харуулна. Харилцааны чадвараа хөгжүүлэх олон арга таньд бий. Ном уншиж, интернет ашиглаж, уран илтгэгчидээс ч суралцаж болно.
4. Хандлага. Ажилчид, менежерүүд хувь хүмүүсийг дипломондээр нь үндэслэн ажилд авж, мөн идэвхжүүлдэг. Гэхдээ мэдээж өөрсөдөө тухайн хүндээ дуртай бол шүүдээ. Та хэрвээ хувь хүн талаасаа муу зан чанартай бол мэргэжилтнүүд тан дээр хэрэггүй цаг заваа үрэх болно. Та хамгийн гол нь бусадтай багаар ажиллаж чаддаг байх ёстой. Та хэрвээ зан чанар, харилцаа сайтай бол угаасаа ажлын байрандээрээ сурах зүйлээ сурах л болно.
5. Төгс байдал. Энэ бол та хийж буй зүйл бүрдээ ач холбогдол өгч, чадах чинээгээрээ сайн хийх ёстой юм. Та хэзээд хийж буй зүйлээ хүмүүсээс нэг алхам сайн хийж бай.
Эдгээр зуршлыг та амьдралдаа хэрэгжүүлэх аваас хэзээ нэгэн цагт заавал амжилтад хүрнэ.
Subscribe to:
Posts (Atom)
